جمعه ، ۱۲ / مهر / ۱۳۹۲ - ۰۳:۱۱
کد مقاله : 329
وضعیت تولید و انتشار کتاب های علوم اجتماعی در ایران بر اساس الگوهای علم سنجی نسخه چاپی

علوم اجتماعی در ایران با استناد به میزان کمی انتشارات به کم کاری و عدم هماهنگی با جریان پرشتاب تولید و انتشار علم متهم شده است. مساله اصلی نوشتار حاضر این است که این اتهام با توجه به داده های عینی و بی طرفانه تا چه حد متوجه علوم اجتماعی در ایران است؟ 

 

 

غلامرضا ذاکرصالحی

 

دانشیار موسسه پژوهش وبرنامه ریزی آموزش عالی

 

Grsalehi1@yahoo.com

 

چکیده

 

 

علوم اجتماعی در ایران با استناد به میزان کمی انتشارات به کم کاری و عدم هماهنگی با جریان پرشتاب تولید و انتشار علم متهم شده است. مساله اصلی نوشتار حاضر این است که این اتهام با توجه به داده های عینی و بی طرفانه تا چه حد متوجه علوم اجتماعی در ایران است؟

 

با توجه به ادبیات جامعه شناسی علم، انتشار از سویی ذخیره انواع سرمایه را غنی می کند و از سوی دیگر ابزاری برای منازعه رقابتی در میدان علم و اثبات شایستگی علمی است، این فرآیند بخش مهمی از نظام پاداش دهی در اجتماعات علمی و اسباب تعامل علمی دانشمندان و معرف هنجار اجتماع گرایی است.

 

از همه مهمتر میزان کمی و کیفی انتشارات علمی نشان دهنده رشد علم در هر زمینه و شاخه از علوم بشری است. به لحاظ اینکه علم یک اندامواره ی زنده است و “زندگی علم” شباهت های بسیاری با زندگی طبیعی دارد، نظریه” زیست بوم شناختی علم “می تواند استعاره ها و مفاهیم قوی برای توضیح رشد علم را در اختیار محققان قرار دهد.

 

مقاله حاضر با بهره گیری از این رویکرد و با استفاده از روش “علم سنجی” تلاش می کند تحولات تولید علم در قلمرو علوم اجتماعی را در دهه 88-1378 بازشناسی کند.

 

یافته های این مطالعه نشان می دهد، الگوی اصلی تولید علم در قلمرو علوم اجتماعی در کشور ما “تولید کتاب” بوده است. در این عرصه در دهه اخیر، 80 درصد تولید علم به علوم انسانی و 14.9 درصد به علوم اجتماعی اختصاص داشته است. از نظر کمی،در میزان تولید علم، علوم اجتماعی در رتبه سوم پس از ادبیات و دین قرار دارد. این مساله بیانگر “اصل تنوع” در زیست بوم علم است به این معنا که نحوه تولید و زیست بوم علوم اجتماعی بر اساس الگوی کتاب است نه مقاله ISI. هر چند در برخی رشته ها مانند شیمی این الگو متفاوت است. از سویی یافته ها نشان داد در دهه مورد مطالعه رشد کمی تولیدات علوم اجتماعی با رشد کمی سایر رشته ها همزاد و همراه است. این مساله نیز پدیده “هم تطوری” را در زیست بوم علم بازنمایی می کند.

 

سایر یافته ها با توجه به مولفه هایی چون ترجمه ای یا تالیفی بودن، میزان تهرانی یا شهرستانی بودن علوم اجتماعی، زنانه یا مردانه بودن علوم اجتماعی، تولید چاپ اول و تجدید چاپ و سایر شاخص های کمی انتشار مانند تیراژ و صفحه و … وضعیت موجود وسیرتحول دهه اخیررا نشان می دهند.

 

مفاهیم کلیدی: علوم اجتماعی ایران، علم سنجی، زیست بوم علم، تولید علم، تولید و نشر کتاب،اابعاد اجتماعی تولید دانش.

 

PDF

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code

کد امنیتی *
Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.